أحمد بن محمد مسكويه الرازي ( مترجم : ابو القاسم امامى و على نقى منزوى )

41

تجارب الأمم ( فارسى )

داشت كه پس از نشر عكسى بخش 5 و 6 كه ادامهء تاريخ طبرى به حساب مىآمد و جاى خالى آن بيشتر احساس مىشد ، بخشهاى ميانى اين اثر ( بخشهاى 2 ، 3 ، 4 ) را نيز دنبال كند ( Caetani , Preface , P . xiv ) تا سرانجام و در شرايط مساعد به تصحيح همهء بخشها بپردازد . ولى كايتانى و يارانش در بنياد گيب به دلايلى كه شرايط دشوار جنگ اول ، از آنها بود ، در عمل ناكام ماندند و اين سه بخش همچنان متروك ماند . چاپ عكسى كايتانى همراه با ملحقاتى است به زبان انگليسى از اين قرار : در بخش نخست ، مقدمهء كايتانى ( 5 صفحه ) ، سخنى از آمدروز ( Amedroz ) درباره مسكويه ( 13 صفحه ) فهرست مطالب و فهرست اعلام بخش اول به قلم ملونى ( G . Meloni ) . لسترنج ( G . LeSrtange ) فهرست مطالب و فهرست اعلام را پيش از چاپ يك بار ديده بوده است . در بخش پنجم ، مقدمه‌اى از كايتانى ( 4 صفحه ) ، فهرست مطالب و فهرست اعلام . اما در بخش ششم ، جز مقدمهء لسترنج ( 2 صفحه ) چيزى پيوست نشده است . آمدروز بخشهاى پنجم و ششم نسخه اياصوفيا را با حذف 56 صفحه از آغاز بخش پنجم و الحاق 28 صفحه نخست بخش ششم به انتهاى بخش پنجم منتشر كرد و ذيل تجارب الأمم نوشتهء ابو شجاع ظهير الدين روذراورى ( مشتمل بر سالهاى 369 تا 389 هجرى ) را همراه با بخش هشتم تاريخ ابو الحسين هلال بن المحسّن بن ابراهيم صابى كاتب ( مشتمل بر سالهاى 389 تا 393 ) در يك مجلد ، به دو مجلد پنجم و ششم افزود . ( قاهره 1914 - 1916 ) آمد روز در نيمه راه تصحيح ذيل درگذشت كه مارگليوث نيمهء دوم آن را تصحيح كرد و كار را به پايان برد ( مارگليوث ، مقدمه P . I ) . پس ، همهء آنچه آمد روز و در نهايت مارگليوث تصحيح و چاپ كردند دو مجلد پنجم و ششم تجارب الأمم بود با افزودن يك مجلد الحاقى ( ذيل روذراورى + بخش هشتم تاريخ هلال صابى ) . ترجمهء انگليسى مارگليوث : دو بخش پايانى پنجم و ششم و بخش الحاقى ( روذراوى + هلال ) را مارگليوث ( Margoliouth ) ترجمه كرد و يك مقدمه ( 11 صفحه ) و فهرست در 144 صفحه بدان افزود كه مقدمه و فهرست در يك مجلد جداگانه است . ترجمهء مارگليوث همراه با متن عربى به چاپ رسيده است . ( آكسفورد 1920 - 1921 م . ) . 2 . نسخه كامل ملك به شمارهء 4145 . نسخه‌اى است از لحاظ كميت كامل . در يك